Quy trình thi công hệ thống chống sét tiếp địa theo TCVN 9385:2012.

Hệ thống chống sét tiếp địa là mạng lưới các thiết bị giúp dẫn dòng điện từ sét xuống đất một cách an toàn.Quy trình thi công hệ thống chống sét tiếp địa theo TCVN 9385:2012 bao gồm 5 bước: Đào rãnh, đóng cọc, liên kết cáp, đổ hóa chất và kiểm tra điện trở.

Hệ thống chống sét tiếp địa là gì?

Hệ thống chống sét tiếp địa (Grounding System) là bộ phận cốt lõi của mạng lưới chống sét, có nhiệm vụ tiếp nhận dòng năng lượng cực lớn từ sét (thông qua kim thu sét và dây dẫn) để phân tán vào lòng đất một cách nhanh chóng và an toàn.

Một hệ thống tiếp địa đạt chuẩn phải đảm bảo giá trị điện trở đất nằm trong ngưỡng cho phép (thông thường là < 10Ω) để triệt tiêu nguy cơ cháy nổ, hỏa hoạn hoặc hỏng hóc thiết bị điện tử do xung sét lan truyền.

Các thành phần chính trong hệ thống tiếp địa

• Cọc tiếp địa: Thường là cọc đồng nguyên chất hoặc thép mạ đồng (phi 14, phi 16).
• Cáp thoát sét: Cáp đồng trần hoặc cáp bọc PVC (tiết diện ≥ 50mm2).
• Mối nối: Sử dụng kẹp tiếp địa chuyên dụng hoặc phương pháp hàn hóa nhiệt (khuyên dùng).
• Hóa chất giảm điện trở (GEM): Sử dụng ở những vùng đất khô cằn, điện trở suất của đất cao.
• Hộp kiểm tra điện trở: Dùng để đo đạc và bảo trì định kỳ.

Quy trình thi công hệ thống chống sét tiếp địa theo TCVN 9385:2012 gồm 5 bước : 

• Bước 1: Đào rãnh, hố tiếp địa. Độ sâu thông thường từ 0.4m đến 1m.
• Bước 2: Đóng cọc tiếp địa. Khoảng cách giữa các cọc ít nhất bằng 2 lần chiều dài cọc.
• Bước 3: Liên kết cáp và cọc. Sử dụng phương pháp hàn hóa nhiệt để đảm bảo độ bền và dẫn điện tốt nhất.
• Bước 4: Đổ hóa chất giảm điện trở (GEM). Giúp ổn định điện trở đất trong các khu vực đất khô cằn.
• Bước 5: Hoàn trả mặt bằng và đo điện trở. Điện trở phải đạt mức $\le 10 \Omega$ cho chống sét trực tiếp.

Bảng thông số kỹ thuật và tiêu chuẩn an toàn TCVN 9385:2012

Những sai lầm phổ biến khi thi công chống sét tiếp địa

Nhiều đơn vị thi công không chuyên nghiệp thường mắc các lỗi khiến hệ thống trở nên vô dụng:

1. Sử dụng vật liệu kém chất lượng: Cọc thép mạ đồng quá mỏng dễ bị gỉ sét sau 1-2 năm dưới lòng đất.
2. Khoảng cách cọc quá gần: Làm giảm khả năng tán sét của hệ thống.
3. Mối nối lỏng lẻo: Dùng kẹp sắt hoặc buộc dây đồng thủ công, tạo ra điện trở tiếp xúc cao, dễ gây tia lửa điện khi sét đánh.
4. Không bảo trì định kỳ: Hệ thống dưới đất bị biến đổi do địa chất nhưng không được đo đạc lại hàng năm.

Câu hỏi thường gặp về chống sét tiếp địa (FAQ)

Tại sao cần phải đo điện trở đất hàng năm?

Địa chất có thể thay đổi do độ ẩm, mạch nước ngầm hoặc sự ăn mòn hóa học. Việc đo điện trở hàng năm (trước mùa mưa) giúp đảm bảo hệ thống vẫn hoạt động tốt, bảo vệ tài sản và tính mạng con người.

Tại sao điện trở đất phải nhỏ hơn 10Ω?

• Tán sét nhanh chóng: Dòng điện sét có cường độ cực lớn. Điện trở thấp giúp năng lượng này truyền xuống đất ngay lập tức, tránh việc năng lượng bị “ứ đọng” gây cháy nổ công trình.
• An toàn tính mạng: Giảm thiểu điện áp bước và điện áp chạm. Khi điện trở thấp, sự chênh lệch điện thế trên mặt đất được kiểm soát, bảo vệ người đứng gần khu vực tiếp địa không bị điện giật khi sét đánh.
• Tuân thủ tiêu chuẩn pháp lý: Đây là ngưỡng an toàn bắt buộc theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9385:2012 để một công trình được nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Bao lâu cần kiểm tra hệ thống chống sét một lần?

Theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9385:2012, tần suất kiểm tra hệ thống chống sét được quy định như sau để đảm bảo an toàn tối đa:

• Kiểm tra định kỳ: Ít nhất 1 lần mỗi năm. Thời điểm tốt nhất là trước mùa mưa bão để đảm bảo hệ thống luôn sẵn sàng hoạt động.
• Công trình đặc biệt: Đối với các khu vực dễ cháy nổ (kho xăng dầu, nhà máy hóa chất), việc kiểm tra nên thực hiện 6 tháng một lần.
• Kiểm tra đột xuất: Cần tiến hành ngay sau khi hệ thống bị sét đánh trực tiếp hoặc sau khi có các hoạt động sửa chữa, cải tạo công trình làm ảnh hưởng đến cấu trúc tiếp địa.

Có thể dùng cọc thép thay cho cọc đồng không?

Có thể, nhưng phải là thép mạ đồng đạt chuẩn và có tiết diện lớn hơn. Tuy nhiên, cọc đồng nguyên chất vẫn là lựa chọn số 1 về độ bền và khả năng dẫn điện.

Chi phí thi công hệ thống tiếp địa khoảng bao nhiêu?

Chi phí phụ thuộc vào số lượng cọc và địa chất của khu vực (đất cứng hay đất mềm). Thông thường, một hệ thống tiếp địa cho nhà phố dao động từ 10 – 20 triệu đồng.