Tổng hợp các công nghệ chế tạo của chống sét lan truyền hiện nay.

Bạn đang tìm hiểu các công nghệ chế tạo chống sét lan truyền và muốn biết loại nào hiệu quả, bền, phù hợp cho nhà ở, nhà xưởng hay hệ thống server? Hiện nay, SPD chủ yếu sử dụng ba công nghệ chính gồm MOV, Spark Gap/GDT và PTMOV, VT, TSG. Mỗi công nghệ có nguyên lý hoạt động, khả năng chịu sét và độ bền khác nhau. Bài viết này giúp bạn hiểu đúng từng công nghệ, ưu – nhược điểm và nên chọn loại nào cho từng ứng dụng thực tế, tránh lãng phí và đảm bảo an toàn điện tốt nhất.

Các công nghệ chế tạo chống sét lan truyền hiện nay :

GDT (Gas Discharge Tube) là gì?

Gas Discharge Tube (GDT), hay còn gọi là Ống phóng điện khí, là một linh kiện bảo vệ mạch điện thụ động. Nhiệm vụ chính của nó là bảo vệ các thiết bị điện tử nhạy cảm và đường truyền tín hiệu khỏi các sự cố quá áp đột ngột (như sét đánh hoặc nhiễu điện công nghiệp).

GDT hoạt động như một “công tắc” điều khiển bằng điện áp: ở điều kiện bình thường, nó cách điện hoàn toàn; khi điện áp vượt ngưỡng, nó chuyển sang dẫn điện để xả năng lượng xuống đất.

MOV (Metal Oxide Varistor) là gì?

Metal Oxide Varistor (MOV), hay còn gọi là Varistor oxit kim loại, là một linh kiện bán dẫn thụ động nhạy cảm với điện áp. Chức năng chính của MOV là bảo vệ các mạch điện và thiết bị điện tử khỏi các xung quá áp đột biến, bằng cách kẹp điện áp xuống mức an toàn.

Tên gọi “Varistor” là sự kết hợp của “Variable Resistor” (Điện trở biến đổi), nghĩa là điện trở của nó thay đổi phụ thuộc vào điện áp đặt lên nó. MOV là công nghệ phổ biến nhất trong các thiết bị chống sét lan truyền hiện nay. Ví dụ thiết bị cắt sét LPI SST150B-385

SG (Spark Gap) là gì?

Spark Gap (Khe hở phóng điện) là một thiết bị bảo vệ chống sét truyền thống và mạnh mẽ nhất trong kỹ thuật điện. Nó bao gồm hai điện cực dẫn điện được đặt cách nhau bởi một khoảng trống (khe hở). Khoảng trống này thường chứa đầy không khí hoặc khí trơ.

Nhiệm vụ của Spark Gap là ngăn chặn các xung điện áp cực lớn (như sét đánh trực tiếp) xâm nhập vào hệ thống điện bằng cách tạo ra một con đường dẫn điện tạm thời thông qua hồ quang điện để xả năng lượng xuống đất.

ESG (Encapsulated Spark Gap) là gì?

Encapsulated Spark Gap (ESG) là phiên bản hiện đại và cao cấp của công nghệ khe hở phóng điện truyền thống. Đây là một linh kiện bảo vệ chống sét (SPD) cấp 1 (Type 1), trong đó các điện cực được đặt trong một buồng kín (thường bằng gốm hoặc vật liệu chịu nhiệt cao) thay vì để hở ngoài không khí.

Thiết bị này được thiết kế để xử lý các dòng sét trực tiếp có năng lượng cực lớn mà không gây ra các tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh như tiếng nổ lớn hoặc phát tia lửa điện. Ví dụ thiết bị cắt sét 1 pha 150kA : G50/385-S

VT Technology là gì?

VT Technology là một công nghệ chống sét tiên tiến của Prosurge, sử dụng thiết kế “Nối tiếp” (In-series) giữa linh kiện MOV (Metal Oxide Varistor) và GDT (Gas Discharge Tube).

Chữ “VT” là viết tắt của “Voltage Triggering”. Điểm đặc biệt của công nghệ này là nó loại bỏ hoàn toàn dòng rò và ngăn chặn sự lão hóa của linh kiện bảo vệ, giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị chống sét (SPD) lên gấp nhiều lần so với các công nghệ truyền thống. Ví dụ mã : DT50/385-(3V+T)-(S)

VTD (Voltage Triggering Disconnection) là gì?

Voltage Triggering Disconnection (VTD) là công nghệ bảo vệ chống sét sử dụng cơ chế Kích hoạt Điện áp kết hợp Ngắt kết nối nhiệt. Đây là một giải pháp “thông minh” giúp thiết bị chống sét (SPD) tự động điều chỉnh trạng thái hoạt động dựa trên mức điện áp xâm nhập.

Điểm cốt lõi của VTD là sự kết hợp giữa khả năng phản xạ cực nhanh với các xung sét đột biến và khả năng tự ngắt an toàn khi gặp các sự cố điện kéo dài (như quá áp tạm thời – TOV).

PTMOV (Thermally Protected MOV) là gì?

Thermally Protected MOV (TPMOV) là một loại biến trở oxit kim loại (MOV) được tích hợp sẵn một bộ ngắt kết nối nhiệt (Thermal Disconnector) bên trong một lớp vỏ bảo vệ.

Đây là một cải tiến quan trọng về an toàn so với MOV truyền thống. Mục đích của TPMOV là tự động tách linh kiện ra khỏi mạch điện khi nó trở nên quá nóng do bị lão hóa hoặc do các sự cố quá áp kéo dài (TOV), từ đó ngăn chặn nguy cơ cháy nổ tủ điện. 

TAPE ( Thermally Activated Protected & Extinguished) là gì?

Thermally Activated Protected & Extinguished. Đây là công nghệ bảo vệ nhiệt và dập tắt hồ quang đột phá của Prosurge, được thiết kế đặc biệt cho các linh kiện biến trở oxit kim loại (MOV) nhằm đảm bảo mức độ an toàn cao nhất trong thiết bị chống sét.

Nói một cách đơn giản, TAPE là một “hệ thống bảo hiểm” thông minh, giúp ngăn chặn triệt để nguy cơ cháy nổ khi thiết bị chống sét gặp sự cố quá nhiệt hoặc bị sét đánh vượt ngưỡng.

TSG (Triggered Spark Gap) là gì?

TSG (Triggered Spark Gap), hay còn gọi là Khe hở phóng điện có kích hoạt, là một bước tiến đột phá trong công nghệ bảo vệ chống sét cấp 1 (Type 1). Đây là loại khe hở phóng điện được tích hợp thêm một mạch điện tử điều khiển (mạch kích hoạt) để chủ động kiểm soát thời điểm phóng điện.

Khác với Spark Gap truyền thống (phụ thuộc hoàn toàn vào điện áp tự nhiên), TSG có thể “phản ứng” chủ động hơn, giúp bảo vệ hệ thống điện an toàn hơn trước các xung sét cực lớn

TDS (Transient Discriminating Surge)?

TDS (Transient Discriminating Surge) là công nghệ chống sét phân biệt xung nhiễu tạm thời. Đây là công nghệ độc quyền được thiết kế để phân biệt giữa xung sét nguy hiểm và các biến động điện áp bình thường trên lưới điện (như quá áp tạm thời – TOV).

Khác với các thiết bị chống sét thông thường có thể bị hỏng khi lưới điện không ổn định, công nghệ TDS chỉ kích hoạt chế độ bảo vệ khi phát hiện đúng dạng sóng của xung sét hoặc xung đột biến gây hại.

✅ Tóm lại, MOV phù hợp cho nhu cầu dân dụng và thiết bị điện tử nhờ phản ứng nhanh; Spark Gap/GDT phù hợp khu vực sét mạnh, nhà máy, hệ thống công suất lớn vì chịu dòng Iimp cao; còn PTMOV/VT là lựa chọn cân bằng – bền – an toàn – tối ưu cho các công trình quan trọng, server và trung tâm dữ liệu. Việc chọn đúng công nghệ không chỉ giúp bảo vệ thiết bị mà còn kéo dài tuổi thọ hệ thống điện và giảm rủi ro hư hỏng do sét. Nếu cần tư vấn loại SPD phù hợp với công trình của bạn, hãy để lại thông tin – mình sẽ giúp lựa chọn giải pháp đúng chuẩn IEC/TCVN.